De Brede School, een sociale onderneming – waar begin je?

Brede scholen zijn hot anno 2008. Praktisch alle scholen die worden opgericht zijn brede school en ook veel bestaande scholen ‘verbreden’. Een brede school is volgens Wikipedia een samenwerkingsverband tussen partijen die zich bezighouden met opgroeiende kinderen. Met andere woorden: naast een schoolfunctie is er vaak ook ruimte voor buitenschoolse opvang of sportfaciliteiten. In vooral Skandinavische landen bestaat het concept al langer en zie je voorbeelden in zowel primair als voortgezet onderwijs. In Nederland beperkt het concept zich nog vooral tot basisscholen. Je vindt brede scholen door het hele land op het platteland, in achterstandswijken en in vinex-wijken met goed verdienende ouders. De brede school is er voor iedereen.

Ronald en ik verzorgden op woensdag 1 oktober een workshop over ondernemen op de ‘landelijke SBO conferentie voor de Brede School‘ (zie de slides van Ronald en zijn blogpost). We kregen veel positieve reacties op onze aanpak en hebben onze visie en de workshop inmiddels nog een slag verder uitgewerkt. In deze blogpost beschrijven we onze verder uitgewerkte ideeën. Volgens ons erg geschikt voor een workshop of brainstormmiddag met het leerkrachten team, de bovenschoolse directie, de ouders of zelfs de wijk.

Buurthuis of kindcentrum?

Een brede school richt zich op opgroeiende kinderen, aldus de definitie op Wikipedia. Maar niet elke brede school houdt zich daar even strak aan. De meest afgebakende variant is het te typeren als een ‘kindcentrum’: een school met buitenschoolse opvang faciliteit, peuterspeelzaal met alles voor het kind. De minst afgebakende variant is het beste te beschrijven als een ‘buurthuis’ of wijkcentrum, waar niet alleen ruimte is voor kinderen, maar eigenlijk voor iedereen in de buurt of wijk. Je vindt er bijvoorbeeld een restaurant, een bibliotheek, een sporthal, een theaterschool, een kerk, een vestiging van een ROC met MBO-opleidingen en volwassenen onderwijs, het kantoor van de wijkagent en je zou je zelfs kunnen voorstellen dat er een Albert Heijn to-go of een Rabo pinpunt is. En sommige scholen kiezen ervoor om er overdag voor de kinderen te zijn en ’s avonds hun deuren open te stellen voor bijvoorbeeld vergaderingen of sportverenigingen. Heel slim, maar gelukkig – bleek in onze workshop – dat men wel vindt dat het altijd in het belang moet zijn van het kind – direct of indirect.

De Brede School – een sociale onderneming!

Tijdens de workshop op de SBO conferentie kozen we de insteek van de brede school als een sociale onderneming. Wat is een sociale onderneming? En waar begin je?

Een sociale onderneming is, volgens ons, een organisatie die op ondernemende wijze sociale problemen oplost. Voor een brede school komt dat neer op kind gerelateerde sociale problemen oplossen in de wijk, buurt of het dorp.

Drie tips uitgelicht:

• Heb visie. Dat zorgt ervoor dat je besluitvaardig bent. Hop niet van links naar rechts en al helemaal niet achter ‘de politiek’ aan.
• Doe waar je goed in bent en voor de rest zo weinig mogelijk. Kies daarvoor de juiste partners.
• Hou niet je handje op, maar wees zakelijk en maak expliciet welke waarde je voor iedereen toevoegt. Help je bijvoorbeeld met je school de sfeer in de wijk te verbeteren? Een woningbouw coöperatie merkt het rechtstreeks in de portemonnee door steiging van de woningprijzen – ook al stijgt het maar 0,5 of 1%. En kun je er zelf geen bedragen aanhangen? Huur dan een bedrijf in dat dat wel kan.

Waar begin je?

Geïnspireerd door ons optreden op de SBO conferentie ontwikkelden we een nieuwe versie van de workshop. Tijdens de workshop lopen we de volgende stappen door:

1. Welke aan kinderen gerelateerde sociale problemen zijn er in uw wijk? In een grenzeloze brainstorm maken we een overzicht van alle sociale problemen in uw wijk. We maken een shortlist en verwoorden één kernprobleem.
2. Wat is uw oplossing? We noemen dit ook wel ‘je ding’. Welk nieuwe concept ga je introduceren in je wijk / op de wereld? Let wel: we gaan een brede school oprichten, dus het mag groter zijn dan een onderwijsoplossing. Graag zelfs!
3. Tegendenken. Overal – en zeker binnen onderwijsland – wemelt het van de ja-maar denkers. Tijdens fase drie laten we hen aan het woord. Sterker nog: we nodigen iedereen uit om de zwarte hoed op te zetten en advocaat van de duivel te spelen. Ter inspiratie verwijzen we naar de ‘doorprikvragen’ in ons boek Innovatief Ondernemen (Pearson 2006).
4. Wat-nou-ja-maar. Slimme antwoorden bedenken op ja-maar. Desnoods door stap 1 en 2 te herzien.
5. Richten op toehoorders (partners: gemeente, woningbouw coöperatie). Wie gaan we benaderen? Wie hebben we nodig?

Uiteindelijk doel is een flipover met daarop ‘de pitch’ van de nieuwe brede school, waarmee u de wereld over de nieuwe plannen kunt vertellen.  Ons 1-1-3-1 format was voor de deelnemers van de SBO conferentie een eye-opener.

Volgens ons is de workshop erg geschikt voor een brainstormmiddag met het leerkrachten team, de bovenschoolse directie, de ouders of zelfs de wijk. Interesse? Mail of bel gerust.